تاريخ : ۳٠ اردیبهشت ۱۳٩٠

نقش علم و معلّم در فرازی از احادیث وروایات دینی

 

عن النبی صلّی الله علیه و آله فی حدیث قال :" بالتعلیمِ ارسلتُ" (9)

رسول اکرم صلّی الله علیه و آله در ضمن حدیثی فرموده اند: "من برای تعلیم و آموزش فرستاده شده ام."

قال امیر المؤمنین علیه السّلام: " العلماء باقون ما بقی الدّهر أعیانهم مفقوده و آثارهم فی القلوب موجوده." (10)

حضرت امیر علیه السّلام فرموده اند :" دانشمندان تا روزگار باقی است پایدارند، بدنهایشان مفقود و آثار آنان در قلب ها موجود می باشد."

قال رسول الله(ص) رحم اللّه خلفائی فقیل : و من خلفاءک یا رسول الله (ص) قال: " الّذین یحیون سنّتی و یعلّمونها عبادالله ". (11)

رسول اکرم صلّی الله علیه و آله فرموده اند: خدای جانشینان مرا رحمت کند. عرض شد یا رسول الله (ص) جانشینان تو چه کسانی اند؟ فرمود: "کسانیکه سنت مرا زنده می کنند و به بندگان خدا می آموزند".

قال رسول اللّه (ص): " من تعلّمت منه حرفا صرت له عبدا "  (12)

رسول اعظم صلّی اللّه علیه و آله فرموده اند :" از هر کس حرفی فرا گرفتی بنده وی شده ای."

قال رسول اللّه (ص): " المؤمن اذا مات و ترک ورقة واحدة علیها علم تکون تلک الورقة یوم القیامة ستراً فیما بینه و بین النّار و اعطاه الله تبارک و تعالی بکلّ حرف مکتوب علیها مدینة أوسع من الدنیا سبع مرّات و ما من مؤمن یقعد ساعة عندالعالم الّا ناداه ربّه عزّوجلّ جلست الی حبیبی و عزّتی و جلالی لا سکنتک الجنة معه و لا أبالی. " (13)

رسول اکرم صلّی اللّه علیه و آله می فرمایند: "مؤمن چون بمیرد و یک ورقه که در آن علمی نوشته باشد بجا گذارد همان ورقه در روز قیامت میان او و آتش پرده خواهد بود و خدای تبارک و تعالی به عوض هر حرفی که بر آن نوشته شهری به او می بخشد که هفت بار از دنیا و سیع تر باشد و هیچ مؤمنی نیست که ساعتی در حضور عالمی بنشیند جر آنکه پروردگار عزّوجلّ به او ندا می فرماید:در نزد محبوب من نشسته ای به عزت و جلالم قسم که البته ترا با او در بهشت جای دهم و باکی ندارم".

عن امیر المؤمنین (علیه السّلام) :" إذا کان الآباءهم السّبب فی الحیاة فمعلّموا الحکمة والدّین هم السّبب فی جودتها "( 14)

حضرت امیر (‌علیه السّلام) فرموده اند:" اگر پدران سبب زندگی هستند پس آموزگاران حکمت و دین سبب خوبی و زیبایی زندگی می باشند"..

قال رسول اللّه (ص): "إنّ مثل العلماء فی الارض کمثل النّجوم فی السّماء یهتدی بها فی الظّلمات البرّ و البحر، فاذا انطمست اوشک إن تضلّ الهداه".(15)

پیامبر اعظم صلّی اللّه علیه و آله فرمودند:

"مثل عالمان و معلمان در زمین مثل ستارگان در آسمان است ،که مردم در تاریکی های خشکی و دریا به کمک آنها راه خود را پیدا می کنند هر گاه این ستارگان خاموش شوند بسا راه یافتگان نیز گمراه شوند".

جاء رجل من الانصار الی النّبی(ص): فقال یا رسول الله إذا حضرت جنازة و مجلس عالم أیّهما أحبّ الیک إن أشهد؟

 فقال رسول اللّه (ص): "إن کان للجنازة من یتبعها و تدفنها فانّ حضور مجلس عالم أفضل من حضور ألف جنازة و من عیادة ألف مریض و من قیام ألف لیلة و من صیام ألف یوم و من ألف درهم یتصدّق بها علی المساکین و من ألف حجّة سوی الفریضة و من ألف غزوة سوی الواجب تغزوها فی سبیل الله بما لک و نفسک و أین تقع هذه المشاهد من مشهد عالم؟ أما علمت انّ الله یطاع بالعلم و یعبد بالعلم؟ و خیر الدّنیا و الآخرة مع العلم و شر الدّنیا و الآخرة مع الجهل "(16)

مردی از انصار به محضر رسول خدا صلّی اللّه علیه وآله آمد و عرض کرد یا رسول الله اگر جنازه ای حاضر باشد و مجلس عالمی، کدام یک را دوست تر داری که من حضور یابم؟

رسول اللّه (ص) فرمود : "اگر برای تشییع و دفن، کسانی باشند که عهده دار انجام آن شوند، حضور یافتن در مجلس دانشمند از حاضر شدن در تشییع هزار جنازه و عیادت هزار بیمار و از نماز هزار شب و روزه هزار روز و از هزار صدقه به مستمندان و از هزار حج مستحب و از هزار جنگ مستحب در راه خدا با مال و جان برتر است، کجا این ها با فضلیت حضور در محضر عالم برابری می کند. آیا ندانسته ای که اطاعت و عبادت خدا وابسته به علم و دانش است و خیر دنیا و آخرت با علم می باشد و بدی دنیا و آخرت با نادانی است".

منابع

٩. آثار الصادقین، صادق احسان بخش،ج 13،ص 408 به نقل از بحارالانوار،ج 1، ص 206.

١٠. آثار الصادقین، احسان بخش،ج 13، ص 447؛ به نقل از سفینه البحار ج 2، ص 223.

١١. آثار الصادقین، احسان بخش،ج 13، ص 485؛به نقل از المحجة البیضاء،ج 1، ص 19.

١٢. آثار الصادقین،ج 13، ص 488؛ به نقل از بحارالانوار،ج 1، ص 165.

١٣. آثار الصادقین،ج 13، ص 488؛ به نقل از امالی، صدوق، ص37.

١۴. آثار الصادقین،ج 13، ص 507 ؛ به نقل از شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید،ج 20، ص 261.

١۵. بحار الانوار، مجلسی،ج 2، ص 24.

١۶. آثار الصادقین ،ج 13،ص 495؛ به نقل از بحار،ج 1، ص 204.

 



ارسال توسط سهیلا داودی نیا
تاريخ : ٢٧ اردیبهشت ۱۳٩٠

 

ویژگی معلمان تأثیرگذار، با استناد به روایات و احادیث

 معصومین (ع)

 

نیکی ماندگار

بر اساس آموزه های دینی، آموختن دانش به دیگران، آثار معنوی ماندگاری برای آموزگار در پی خواهد داشت. « پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: آدمی در روز رستاخیز می آید و با خود کارهای نیکی چون ابرهای انبوه یا کوه های سر به فلک کشیده دارد. پس می گوید: پروردگارا! اینها را که من انجام نداده ام، پس از کجایند؟ خداوند می فرماید: این دانش توست که به مردم آموختی و پس از تو بدان عمل کردند۱.»  پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم در این روایت، آموزش را به عنوان نیکی ماندگاری برای معلمان معرفی می کند.

 

همگام بودن با پیشرفت های علمی

دانایی، اندیشیدن و نوآوری، از ویژگی های معلمی است که همگام با علوم روز پیش می رود. معلم موفق کسی است که به اطلاعات پیشین خود بسنده نکرده، با فراگیری همیشگی دانش، در شکوفایی علمی دانش آموزان خود نقش مهمی ایفا کند. امام حسن علیه السلام می فرماید: «به مردم بیاموز و دانش دیگران را فراگیر تا دانش خود را استوار سازی و آنچه را ندانسته ای، بدانی  ۲

 

برخورداری از بهترین چیزها

تعلیم و تربیت انسان ها، پاداش فراوانی به همراه دارد و کسانی که خالصانه به امر تعلیم مشغولند، از چنین پاداشی بی نصیب نخواهند بود. پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم می فرماید: «بهترین چیزهایی که انسان پس از خود به یادگار می نهد، سه چیز است: فرزند شایسته ای که برایش دعا می کند، صدقه جاریه ای که پاداشش به وی می رسد و دانشی که پس از وی بدان عمل می شود۳

 



ادامه مطلب...
ارسال توسط سهیلا داودی نیا
احادیث و روایات
حديث درباب تعلیم وتربیت

                مردم راباغیرزبان [ بارفتارتان ] دعوت کنید تاازشماتلاش وراستی وتقواراببینند. **امام صادق(ع) ** بحارالانوار ، جلد67، صفحه 309                         اگر پدران سبب زندگی هستند پس آموزگاران حکمت و دین، سبب خوبی و زیبایی زندگی می باشند.**حضرت علی(ع)** شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید ،جلد20 ،صفحه 261                    من برای تعلیم و آموزش فرستاده شده ام.  **پیامبراکرم(ص) **آثارالصادقین ، جلد13، صفحه 408                   برای معلم خیر، جنبندگان زمین و ماهیان دریا و هر ریز و درشتی که در زمین و آسمان خداوند است استغفار می کنند.  ** امام باقر(ع) **ثواب الاعمال، صفحه11